تأثیر دراز مدت روش های مختلف آبیاری درختان با پساب بر تجمع فلزات سنگین در خاک

سید حسن طباطبایی، پیام نجفی، هاجر طاهری سودجانی

چکیده

نیاز روز افزون به منابع آب در مناطق مختلف جهان، استفاده از پساب ها را ضروری می سازد. هنگام استفاده از پساب ها باید به سلامت خاک توجه شود. در این پژوهش که طی سال های 1382 تا 1385 در محدوده فضای سبز شرکت سهامی ذوب آهن اصفهان انجام گرفت، تأثیر آبیاری با پساب شهری و صنعتی به مدت سه سال بر برخی ویژگی‎های شیمیایی خاک با استفاده از پنج روش آبیاری مختلف یعنی آبیاری سطحی (FI)، آبیاری قطره ای سطحی (SDI)، آبیاری قطره ای زیرسطحی در عمق 30 سانتی متر (SDI30)، آبیاری قطره ای زیرسطحی در عمق 60 سانتی متر (SDI60) و روش آبیاری بابلر (BI) بررسی شد. نمونه-های خاک از اعماق 30-0، 60-30 و 90-60 سانتی متر به منظور اندازه گیری فلزات سنگین جمع آوری شد. غلظت کل فلزات سنگین سرب (Pb)، کادمیوم (Cd)، کروم(Cr)، نیکل (Ni)، مس (Cu)، روی (Zn)، منگنز (Mn) در نمونه های خاک با استفاده از دستگاه جذب اتمی اندازه گیری شد. نتایج نشان داد غلظت فلزات سنگین در پساب شهری و صنعتی در طول مدت آزمایش در محدوده مجاز قرار داشت. فلزات سنگین خاک حداقل در طول دوره تحقیق عامل محدود کننده نبود و همچنین غلظت فلزات سنگین در محل تزریق پساب بیشتر بوده و در مجموع تیمار SDI60 بیشترین و تیمار BI کمترین میزان فلزات سنگین را داشتند.

واژه های کلیدی: پساب شهری، پساب صنعتی، خاك، روش آبیاری، فلزات سنگین

Long-term effects of different irrigation methods with wastewater on heavy metals accumulation in soil

S. H. Tabatabaei, P. Najafi, H. Taheri-Sodjani

Abstract

Demand for water resources in different parts of the world, necessitates the use of wastewater. In using wastewater the soil health must be considered. This study was carried out at Green Space Zob Ahan in the years 2001 to 2004. In this study, the effects of urban and industrial wastewater irrigation on some chemical properties of soil for three years by using five different irrigation treatments were examined. The treatments were as following: surface irrigation (FI), surface drip irrigation (SDI), subsurface drip irrigation in 30 cm depth (SDI30), Sub surface drip irrigation in 60 cm depth (SDI60) and Bubbler irrigation (BI). At the end of the experiments, solid samples were taken of the soil of zero to 30, 30 to 60 and 60 to 90 cm depth in order to measure the heavy metal. Lead (Pb), cadmium (Cd), chromium (Cr), nickel (Ni), copper (Cu), zinc (Zn) and manganese (Mn) were measured using atomic absorption in soil samples. Results showed that the concentration of heavy metals in urban and industrial wastewater is in an allowable range and heavy elements of soil are not a limiting factor. And also concentration of heavy metals was higher in the zone of wastewater injection and as whole treatments SDI60 and BI respectively had the highest and least amounts of heavy metals.

Keywords: Heavy metal, Industrial wastewater, Irrigation methods, Soil, Urban wastewater

نشریه مدیریت خاك و تولید پایدار

تأثیر دراز مدت روش های مختلف آبیاری درختان با پساب بر تجمع فلزات سنگین در خاک